Post
autor: chicku » 2026-04-30, 23:55
Ciekawe, że w przypadku zydow i muzulmanów odpowiada twierdząco, a ma zastrzeżenia do ŚJ i mormonów, podczas gdy wszystkie te wyznania nie uznają Trójcy Świętej. No ale odpowiedzi wydają się mocno kompetentne i w warstwie merytorycznej chyba nie da się nic zarzucić, ja przynajmniej nic takiego nie widzę. Dużą wartością są odnośniki, linki do źródeł, które już nie są ai, a ludzkimi opracowaniami.
Niestety serwis u mnie się trochę krzaczy. Prócz bardzo wolnego działania, dokleja na końcu dziwne krzaki w stylu: "formattingerrorin citations may occur ifnotcareful. Use 1 style. Place atendof paragraphs. Donotuseemojis.Do not use meta-introductions." ITD.
Ok, moja próba :-)
Pytanie: Czy Jezus umiał pisać?
W świetle Ewangelii oraz Tradycji Kościoła odpowiedź na pytanie, czy Jezus umiał pisać, jest twierdząca. Choć Nowy Testament nie zawiera opisu Jezusa piszącego na pergaminie czy tabliczkach, jednoznacznie wskazuje na Jego umiejętność czytania oraz odnotowuje moment, w którym pisał palcem na ziemi.
Świadectwa biblijne
Najbardziej bezpośrednim dowodem na to, że Jezus posiadał umiejętność pisania, jest opis spotkania z kobietą pochwyconą na cudzołóstwie zawarty w Ewangelii według św. Jana.
Pisanie na ziemi: Ewangelista relacjonuje, że gdy faryzeusze wystawiali Jezusa na próbę, On „nachyliwszy się, pisał palcem po ziemi” 1. Czynność tę powtórzył po udzieleniu słynnej odpowiedzi: „Kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem” 1.
Umiejętność czytania: Ewangelia według św. Łukasza opisuje Jezusa w synagodze w Nazarecie, gdzie podano Mu księgę proroka Izajasza. Jezus otworzył ją, odnalazł konkretne miejsce i przeczytał tekst, co potwierdza Jego biegłość w posługiwaniu się pismem 2.
Zdumienie słuchaczy: Żydzi dziwili się Jego wiedzy, pytając: „Jak on zna pismo, skoro się nie uczył?” 3. Ich zdziwienie nie dotyczyło samej umiejętności składania liter, lecz głębi interpretacji tekstów sakralnych (auctoritates), którą Jezus wykazywał bez formalnego wykształcenia u ówczesnych mistrzów 3.
Interpretacje teologiczne i tradycja
Ojcowie Kościoła i teolodzy analizowali czynność pisania przez Jezusa nie tylko jako dowód umiejętności technicznej, ale przede wszystkim jako akt o głębokim znaczeniu symbolicznym.
Symbolika nowego prawa: Św. Augustyn oraz św. Tomasz z Akwinu zauważają, że podczas gdy Stare Prawo zostało wypisane palcem Bożym na kamiennych tablicach (co symbolizowało twardość serc), Jezus pisał na ziemi 4 5. Ziemia, w przeciwieństwie do kamienia, jest miękka i płodna, co miało oznaczać łagodność Nowego Prawa oraz owocność serc chrześcijan 6 7.
Treść napisu: Choć Ewangelia nie precyzuje, co Jezus napisał, św. Tomasz z Akwinu przytacza opinie, według których mogły to być słowa proroka Jeremiasza o zapisywaniu imion na ziemi lub po prostu wyrok, który Jezus właśnie ogłosił: „kto z was jest bez grzechu...” 4.
Wiedza Chrystusa: Teologia katolicka podkreśla, że wiedza Jezusa nie ograniczała się do tego, czego mógłby się nauczyć w sposób ludzki. Jako Słowo Wcielone posiadał On pełnię mądrości Bożej, która pozwalała Mu przenikać sens Prawa i Proroków w sposób niedostępny dla innych 8 3.
Kontekst historyczny i apokryficzny
W czasach Jezusa Palestyna była regionem dwujęzycznym (aramejski i grecki), a Jezus prawdopodobnie znał również hebrajski, w którym spisane były Pisma 2.
Tradycja apokryficzna: Niektóre teksty apokryficzne, jak Arabska Ewangelia Dzieciństwa, zawierają barwne opisy Jezusa jako dziecka, które zadziwia nauczycieli znajomością alfabetu i ukrytego znaczenia liter (np. Alef i Bet), sugerując, że nie potrzebował On ziemskiej nauki 9.
Brak pism własnych: Mimo umiejętności pisania, Jezus nie pozostawił po sobie żadnych ksiąg. Św. Augustyn wyjaśnia, że Jezus nakazał apostołom spisywanie Jego czynów i słów, działając w nich jako wewnętrzny impuls i natchnienie, tak jakby pisał własnymi rękami 10.
Podsumowując, Jezus Chrystus posiadał umiejętność pisania i czytania, co potwierdzają teksty ewangeliczne. Jego pisanie na ziemi w scenie z jawnogrzesznicą jest jedynym opisanym w Biblii przypadkiem tej czynności, interpretowanym przez Tradycję jako znak przejścia od surowości Prawa do łaskawości Ewangelii.
W całym tekście jest 10 linków, m.in. do samej Biblii, ale też np. do anglojęzycznych źródeł, np. In the Name of Jesus Christ: A Few Historical Perspectives on the Functioning of Authority in Biblical Interpretation, Timothy Bellamah, O. P., St. Paul Center for Biblical Theology, Steubenville, OH, 2015 r. n.e. (w tłumaczeniu Google):
Choć takie pedantyczne użycie autorytatywnych cytatów może wydawać się współczesnemu czytelnikowi, w średniowiecznym uniwersytecie uważano je za oznakę mistrzostwa. Kompilacja, w którą zaangażowali się ci egzegeci, wymagała mozolnej pracy i znacznych umiejętności redakcyjnych i była przedsięwzięciem wysoko cenionym samym w sobie. Zakładając dogłębną znajomość tekstu biblijnego i całej jego tradycji komentatorskiej, miała ona skutkować utworami przewyższającymi oryginały zarówno pod względem złożoności, jak i organizacji, a to wszystko dla celów dydaktycznych przyszłych kaznodziejów. W swoim wykładzie Ewangelii Jana 7:15, William z Alton przypisuje mistrzostwo właśnie tego rodzaju największej auctoritas ze wszystkich, Jezusowi Chrystusowi:
7,15 A ŻYDZI ZDUMIALI SIĘ, Mt 13: Wszyscy zdumiewali się Jego nauką, mówiąc: Jakżeż stał się uczonym, skoro się nie uczył? Wiedzieli, że zna pisma, bo w swoim nauczaniu powoływał się na autorytety (auctoritates).70
Ze względu na swoją znajomość autorytetów Jezus ukazuje się jako uczony, ale ani Wilhelm, ani nikt z jego współczesnych nie wyobrażał sobie, że auctoritas Pana wynika z wiedzy. Rozumieli ją jako nic innego, jak tylko wiedzę samego Boga. W prologu do swojego komentarza do Ewangelii Jana, Tomasz z Akwinu przedstawia Jana Ewangelistę jako doskonałego kontemplatyka, którego autorytet wynika z jego uczestnictwa w samopoznaniu Boga.
Widziałem Pana siedzącego na wysokim i wyniosłym tronie, a cała ziemia była napełniona Jego majestatem, a tren Jego szaty był wypełniony
(„Autorytetowi damasceńskiemu należy powiedzieć, że (boskie) Osoby rozróżnia się nie tylko na podstawie rozumu lub myśli, ponieważ byłby to sabellizm. Dlatego autorytet ten należy rozumieć ostrożnie” „Ad auctoritatem autem Damasceni dicendum, quod non sola racjonalne vel cogitatione personae distinguuntur: quia hoc esset Sabellianum. Unde caute intelligenda est auctoritas, scilicet, utrationem vocet relationsem personalem quae realiter persona est, et cogitationem intellectum distinguentiem personas per hujusmodi relations personales. Albert Wielki, In I Sent. d. 1, a. 14, ad 1 (red. Borgnet, t. xxv, 33b).)
(70 „I BYLI WIELCY W SŁOWIE BOŻYM, Mt. 13: Wszyscy byli zdumieni Jego nauką, MÓWIĄC: JAK TEN CZŁOWIEK ZNA PISMA, KTÓRYCH SIĘ NIE NAUCZYŁ? Wiedzieli, że zna litery, bo przyniósł ze sobą autorytet do nauczania”. William z Alton, Super Io. 7, 15 (MS SaintOmer 260, f. 131vb).)
Przypis nr 4 odsyła do Tomasza z Akwinu, Komentarz do Ewangelii św. Jana:
8:6I mówili to, kusząc Go, aby Go oskarżyć. Lecz Jezus, schyliwszy się, pisał palcem po ziemi. [n. 1130]
1130 . Następnie, o ale Jezus, schyliwszy się, pisał palcem po ziemi Jezus pokonuje wrogów swoją mądrością. Faryzeusze wystawiali Go na próbę w dwóch kwestiach: sprawiedliwości i miłosierdzia. Ale Jezus zachował oba w swojej odpowiedzi.
Po pierwsze, Ewangelista pokazuje, jak Jezus trzymał się tego, co sprawiedliwe;
po drugie, że nie porzucił miłosierdzia, podniósł się i powiedział im .
Jeśli chodzi o pierwszą rzecz, robi dwie rzeczy:
po pierwsze, wspomina wyrok zgodny ze sprawiedliwością;
po drugie, skutek tego zdania, w ale słysząc to, odeszli jeden po drugim .
Po pierwsze, robi trzy rzeczy:
najpierw widzimy Jezusa piszącego swoje zdanie;
a następnie wymawiając je; i
po trzecie, kontynuując zapisywanie.
1131 .Jezus napisał swój wyrok palcem na ziemi: ale Jezus, schyliwszy się, pisał palcem po ziemi Niektórzy twierdzą, że napisał słowa: O ziemio, ziemio, posłuchaj... zapisz tego człowieka jako bezpłodnego (Jer 22:29). Według innych, a ta opinia jest lepsza, Jezus zapisał dokładnie te słowa, które wypowiedział, czyli: kto z was jest bez grzechu, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem . Jednakże żadna z tych opinii nie jest pewna.
Jezus pisał na ziemi z trzech powodów. Po pierwsze, według Augustyna, aby pokazać, że ci, którzy Go wystawiali na próbę, będą spisani na ziemi: O Panie, wszyscy, którzy Cię opuszczą, zostaną zapisani na ziemi (Jer 17:13). Ale sprawiedliwi i uczniowie, którzy idą za Nim, są zapisani w niebie: Radujcie się, bo wasze imiona zapisane są w niebie (Łukasza 10:20). Po drugie, pisał na ziemi, aby pokazać, że będzie czynił na ziemi znaki, bo kto pisze, czyni znaki. Zatem pisanie na ziemi oznacza czynienie znaków. I dlatego mówi, że Jezus był… schylanie się , poprzez tajemnicę wcielenia, poprzez którą dokonał cudów w ciele, które przyjął. Po trzecie, pisał na ziemi, ponieważ stare prawo zostało spisane na tablicach kamiennych (Wj 31; 2 Kor 3), co oznacza jego surowość: człowiek, który łamie prawo Mojżesza, umiera bez litości (Hbr 10:28). Ale ziemia jest miękka. Dlatego Jezus pisał na ziemi, aby pokazać słodycz i łagodność nowego prawa, które nam dał.
Z tego wynika, że przy wydawaniu wyroków należy wziąć pod uwagę trzy rzeczy. Po pierwsze, należy z życzliwością uniżać się przed tymi, których należy ukarać; dlatego mówi: Jezus pochylający się : jest sąd bez miłosierdzia dla tego, kto nie ma miłosierdzia (Jak 2:13); jeśli człowiekowi przytrafi się jakiś błąd, wy, którzy jesteście duchowi, pouczajcie go w duchu łagodności (Gal 6:1). Po drugie, w wydawaniu sądu powinna panować rozwaga, dlatego Jezus mówi, że pisał palcem , która ze względu na swoją elastyczność oznacza dyskrecję: pojawiły się palce ręki mężczyzny piszącego (Dan 5:5). Po trzecie, należy mieć pewność co do wydanego wyroku; dlatego mówi: Jezus napisał .
Przypis 5 - Augustyn z Hippony
Traktaty (wykłady) o Ewangelii Jana: Traktat 33 Jana 7:40-8:11
Jaką więc odpowiedź dał Pan Jezus? Jak odpowiedziała Prawda? Jak odpowiedziała Mądrość? Jak odpowiedziała Sprawiedliwość, przeciwko której przygotowano fałszywe oskarżenie? Nie powiedział: Niech jej nie ukamienują; aby nie wydawało się, że mówi przeciwko prawu. Ale niech Bóg broni, aby powiedział: Niech ją ukamienują; bo nie przyszedł, aby stracić to, co znalazł, ale aby szukać tego, co zginęło. Cóż więc odpowiedział? Zobaczcie, jak pełna jest sprawiedliwości, jak pełna łagodności i prawdy! Kto jest bez grzechu, mówi On, niech pierwszy rzuci na nią kamieniem. O odpowiedzi Mądrości! Jak On ich posłał do samych siebie! Bo na zewnątrz stali, aby oskarżać i ganić, siebie samych nie badali wewnętrznie: widzieli cudzołożnicę, nie przyjrzeli się sobie. Przestępcy prawa, chcieli, aby prawo zostało wypełnione, i to przez bezmyślne oskarżanie; nie wypełniając go naprawdę, jakby potępiając cudzołóstwo przez czystość. Słyszeliście, Żydzi, słyszeliście, faryzeusze, słyszeliście, nauczyciele Prawa, stróż Prawa, ale jeszcze nie zrozumieliście Go jako Prawodawcy. Co jeszcze wam oznacza, pisząc palcem po ziemi? Bo Prawo zostało napisane palcem Bożym, lecz na kamieniu z powodu zatwardziałych serc. Pan pisał teraz po ziemi, bo szukał owocu. Słyszeliście więc: Niech się wypełni Prawo, niech cudzołożnica zostanie ukamienowana.
Ale czy karząc ją, prawo ma być wypełnione przez tych, którzy powinni być ukarani? Niech każdy z was rozważy siebie, niech wejdzie w siebie, wstąpi na tron sędziowski własnego umysłu, stanie przed sądem własnego sumienia, zobowiąże się do wyznania. Bo on wie, kim jest: bo nikt nie zna rzeczy człowieka, tylko duch ludzki, który jest w nim. Każdy, kto uważnie w siebie patrzy, odkrywa, że jest grzesznikiem. Tak, rzeczywiście. Dlatego albo pozwólcie tej kobiecie odejść, albo razem z nią ponieście karę prawa. Gdyby powiedział: Niech nie będzie ukamienowana cudzołożnica, okazałby się niesprawiedliwy; gdyby powiedział: Niech będzie ukamienowana, nie ukazałby się jako łagodny: niech powie to, co przystoi Mu powiedzieć, zarówno łagodny, jak i sprawiedliwy: Kto jest bez grzechu z was, niech pierwszy rzuci w nią kamieniem. Oto głos Sprawiedliwości: Niech ona, grzesznica, zostanie ukarana, ale nie przez grzeszników: niech prawo zostanie wypełnione, ale nie przez przestępców prawa. To z pewnością jest głos sprawiedliwości: przez którą sprawiedliwość, przeszyta jak strzałą, ci ludzie, patrząc w siebie i odkrywając swoją winę, jeden po drugim, wszyscy się wycofali. Dwie zostały same, nieszczęsna kobieta i Miłosierdzie. Lecz Pan, przeszywszy ich strzałą sprawiedliwości, raczył nie zważać na ich upadek, lecz odwróciwszy od nich wzrok, ponownie napisał palcem po ziemi.
Zastanawiam się, czy nie najciekawsze są właśnie te ai-free przypisy, których nie wklejam już, a jest ich jeszcze kilka.
שְׁמַע יִשְׂרָאֵל יְהוָה אֱלֹהֵינוּ יְהוָה ׀ אֶחָד